Vinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.x

Đề tài “Xác định cơ cấu cây trồng và kỹ thuật canh tác phù hợp nhằm giảm thiểu thiệt hại do voi gây ra ở khu vực có xung đột Voi – Người, trong vùng đệm vườn quốc gia Yok Don, tỉnh Đắk Lắk”, mã số B2018-TTN 02, do TS. Cao Thị Lý làm chủ nhiệm, cùng với sự tham gia của 09 thành viên là cán bộ giảng dạy, cán bộ nghiên cứu và học viên cao học thuộc khoa Nông Lâm nghiệp, trường Đại học Tây Nguyên, gồm: TS. Võ Hùng, ThS. Nguyễn Công Tài Anh, ThS. Đỗ Khánh Dâng, ThS. Hồ Đình Bảo, ThS. Phạm Đoàn Phú Quốc, KS. Hoàng Trọng Khánh, TS. Nguyễn Văn Minh, ThS. Nguyễn Thị Hương Cẩm và KS. Phạm Duy Mẫn.

Đề tài nghiên cứu hướng đến 03 mục tiêu: i) Đề xuất được danh mục một số loài cây trồng thân thiện với môi trường sinh thái, đối với Người và Voi, nâng cao thu nhập, góp phần cải thiện sinh kế người dân; ii) Xác định được cơ cấu cây trồng cùng với kỹ thuật canh tác phù hợp trên các điều kiện đất rẫy khác nhau trong vùng đệm vườn quốc gia (VQG) Yok Don; iii) Xây dựng được mô hình thử nghiệm trồng một số loài cây phù hợp với từng điều kiện đất rẫy khác nhau trong vùng đệm VQG Yok Don.

Nhóm nghiên cứu đã bắt đầu triển khai các hoạt động thực địa từ tháng 03/2018, đến nay đề tài đã thực hiện và đạt được một số kết quả bước đầu như sau:

- Thảo luận với các bên liên quan và khảo sát thực địa, chọn 03 khu vực rẫy nghiên cứu để triển khai các mô hình thử nghiệm, thuộc địa bàn xã Krông Na, huyện Buôn Đôn (vùng đệm VQG Yok Don). Trong đó: Khu vực rẫy I nằm bên trong ranh giới VQG Yok Don, dọc suối Két; khu vực rẫy II nằm bên trong ranh giới VQG Yok Don, phần cuối suối Két giáp Sông Srêpôk, cả hai khu vực này gồm rẫy của dân buôn Drăng Phôk. Khu vực rẫy III nằm dọc sông Srepok, thuộc sự quản lý của trạm kiểm lâm số 6, gồm rẫy của dân ở các buôn Đôn, Trí, Ea Mar, Ea Rông.

- Kế thừa và điều tra, phỏng vấn bổ sung thông tin, dữ liệu về tình hình xuất hiện của voi rừng liên quan đến các khu vực rẫy nghiên cứu, tại 08 trạm kiểm lâm của VQG Yok Don có liên quan;

- Tiếp cận có sự tham gia trong phát triển kỹ thuật với nhóm hộ có đất rẫy ở 03 khu vực nghiên cứu, đã chọn lựa được các loài cây để trồng xen trong 04 mô hình thử nghiệm gồm:  i) Tếch (cây lâm nghiệp) + Môn sọ (cây ngắn ngày) (ký hiệu: T), ii) Me thái (cây dài ngày) + Môn sọ, Nghệ (cây ngắn ngày) (ký hiệu: M), iii) Bưởi da xanh (cây dài ngày) + Nghệ, Cà đắng, Ớt (cây ngắn ngày) (ký hiệu: B), và iv) Táo xanh (cây dài ngày) + Cà đắng, Ớt (cây ngắn ngày) (ký hiệu: Ta). Kết quả cũng đã lựa chọn được 11 hộ dân có đất rẫy đã từng bị thiệt hại do voi rừng phá trong 03 khu vực nghiên cứu;

- Bố trí 04 mô hình trồng xen đã chọn lựa, trên đất rẫy của 11 hộ tham gia thử nghiệm, tại 03 khu vực rẫy có điều kiện khác nhau. Tổng cộng đề tài đã triển khai được 18 ô thử nghiệm (1.600 m2), cụ thể: Khu vực rẫy I: 02 ô trồng xen Tếch + Môn sọ (02 hộ); 04 ô trồng xen Me + Môn sọ, Nghệ (04 hộ, trong đó có 01 hộ làm cả 02 mô hình); khu vực rẫy II: 03 ô trồng xen Me + Môn sọ, Nghệ (03 hộ); khu vực rẫy III: 03 ô trồng xen Bưởi da xanh + Nghệ, Cà đắng, Ớt (01 hộ) và 03 ô trồng xen Táo xanh + Cà đắng, Ớt (01 hộ). Nhóm nghiên cứu cũng đã bố trí 11 ô đối chứng trên đất rẫy với những loại cây trồng hiện có của 11 hộ dân ở 03 khu vực rẫy thử nghiệm).

Các mô hình thử nghiệm đã bắt đầu trồng cây trong tháng 06/2018. Số liệu theo dõi, đo đếm sau 01 tháng đối với cây dài ngày tỷ lệ sống đạt 90 - 95%; sinh trưởng cây trồng khả quan đối với cả 04 loài Tếch, Me thái, Bưởi da xanh và Táo xanh. Sau 02 tháng theo dõi, tỷ lệ nảy mầm của Nghệ và Môn sọ đạt từ 75 – 90%, tỷ lệ sống của các loài cây Cà đắng và Ớt đạt từ 90 - 95%. Hiện nay 02 loài cây Cà đắng và Ớt đã ra hoa và cho quả. Các hộ trồng thử nghiệm các loài cây này đã sử dụng sản phẩm cây trồng làm thực phẩm hàng ngày cho gia đình. Nhóm nghiên cứu cũng đã khảo sát thông tin thị trường tại địa phương, cùng với các cộng tác viên hiện trường hỗ trợ 02 hộ có sản phẩm Cà đắng và Ớt, bắt đầu bán lẻ sản phẩm thu hái được.

Đồng thời với việc theo dõi tình hình sinh trưởng, sản phẩm của các loài cây trồng, thúc đẩy các hộ dân chăm sóc các ô thử nghiệm, nhóm nghiên cứu còn theo dõi và cập nhật thông tin, dữ liệu liên quan đến sự xuất hiện của các đàn, cá thể voi rừng. Từ tháng 06 - cuối tháng 08/2018, đã ghi nhận thông tin xuất hiện voi rừng tại 02 đám rẫy của các hộ dân thuộc khu vực rẫy I và II. Tất cả 18 ô thử nghiệm ở 03 khu vực rẫy nghiên cứu đều chưa ghi nhận dấu vết, cũng như thông tin về sự xuất hiện của voi.

Quá trình triển khai các hoạt động nghiên cứu hiện trường gặp nhiều thuận lợi, nhờ sự phối hợp, hỗ trợ tốt từ VQG Yok Don, UBND xã Krông Na, trưởng buôn Drăng Phôk. Trong đó có sự tham gia cung cấp thông tin, cộng tác của cán bộ, kiểm lâm VQG Yok Don và sự tự nguyện tham gia thử nghiệm của các hộ dân. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai các thử nghiệm vẫn gặp những khó khăn nhất định do một số hộ dân tham gia thử nghiệm ở buôn Drăng Phôk vẫn chưa thực sự tự giác trong quá trình thực hiện; mùa mưa, cây ngắn ngày bị nấm, sâu bệnh ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Trong đó, yếu tố xã hội là một trong những thử thách mà chủ nhiệm đề tài và nhóm thành viên tham gia đã xác định trong quá trình triển khai nghiên cứu, tại các địa phương vùng đệm VQG Yok Don. Đề tài vẫn đang và sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động nghiên cứu theo đúng tiến độ đến tháng 12/2019.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH LIÊN QUAN ĐẾN QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Thảo luận với các bên liên quan để chọn khu vực rẫy nghiên cứu, tại VQG Yok Don

Khảo sát và thảo luận với các hộ dân tại hiện trường rẫy đã từng bị voi phá

Thảo luận với các hộ dân, chọn lựa hộ tham gia thử nghiệm tại khu vực rẫy III

Trao đổi với hộ dân, khi thiết kế mô hình thử nghiệm, tại khu vực rẫy III (trạm kiểm lâm số 06)

Me thái sau 1 tháng trồng

Bảng tên ô thử nghiệm

Các loại cây sau 2 tháng trồng trong mô hình Me thái + Môn sọ, Nghệ; tại khu vực rẫy II

Các loại cây sau 2 tháng trồng trong mô hình Tếch + Môn sọ; tại khu vực rẫy I

Các loại cây sau 2 tháng trồng trong mô hình Bưởi + Nghệ, Cà đắng, Ớt; tại khu vực rẫy III

Các loại cây sau 2 tháng trồng trong mô hình Táo xanh + Cà đắng, Ớt; tại khu vực rẫy III

Sản phẩm Cà đắng và Ớt ở 02 mô hình trồng xen, tại khu vực rẫy III

TS. Cao Thị Lý (chủ nhiệm đề tài)